Muğla’nın Fethiye ilçesine bağlı Yeşilüzümlü Mahallesi’nde yapılmak istenen krom eleme tesisi projesi için 15 Mayıs saat 11.00’de yapılacak yeni keşif ve bilirkişi incelemesine çağrı yapmak amacıyla Dağ Taş Aş Bizim Platformu öncülüğünde afişleme çalışması yapıldı. Yeşilüzümlü’de yaşayan yurttaşlar, konuya ilişkin Gündem Fethiye’ye konuştu.
Muğla’nın Fethiye ilçesine bağlı Yeşilüzümlü Mahallesi’nde, Eti Elektrometalurji A.Ş tarafından yapılmak istenen krom eleme tesisi projesine verilen ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir’ kararına karşı, Dağ Taş Aş Bizim Platformu üyeleri, Fethiye Ekolojik Yaşam Derneği (FETDER) ve Yeşilüzümlü’de yaşayan yurttaşlar dava açmıştı. Muğla 2. İdare Mahkemesi’nin kararı haklı bulmasına karşı yurttaşlar itiraz etmiş ve Danıştay itirazı haklı bularak davanın yeniden görülmesine karar vermişti.
Dava kapsamında 15 Mayıs Perşembe günü saat 11.00’de bölgede ikinci defa keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmişti. Dağ Taş Aş Bizim Platformu keşfe tüm yurttaşları davet etmişti.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
Platform öncülüğünde Yeşilüzümlü’de yaşayan yurttaşlar, bugün (9 Mayıs) yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesine çağrı yapmak amacıyla afişleme çalışması yaptı.
Dağ Taş Aş Bizim Platformu’ndan Devrim Furkan Kavcar; afişleme çalışmaları ve yapılacak yeni keşif ve bilirkişi incelemesi hakkında Gündem Fethiye’ye konuştu.
Yeşilüzümlü’nün girişindeki Avcı Kulübesi’nin karşısındaki alanda 10 bin ağacın kesileceğini öğrendiklerini ve yeni yapılacak Krom Eleme Tesisi’ne karşı davalarının devam ettiğini söyleyen Kavcar, şu ifadeleri kullandı:
“Yeni bilirkişi heyeti seçilmiş, yeniden keşif olacak. Bu yüzden komşularımızı ve tüm Fethiye’yi bilgilendirmek adına böyle bir çalışmaya yeniden başladık.”
“ÇOCUKLU AİLELER OLUYOR, KENDİ ÇOCUKLARININ GELECEĞİ İÇİN BÖYLE BİR TESİS İSTEMİYORLAR”
Kavcar, 15 Mayıs’ta yapılacak inceleme için herkesi Avcı Kulübesi’nin yanına beklediğini vurgulayarak yaptıkları çalışmalar boyunca yurttaşlarda gözlemledikleriyle ilgili şunları söyledi:
“Çocuklu aileler oluyor, kendi çocuklarının geleceği için böyle bir tesis istemiyorlar. Buraya yeni yerleşen insanlar da buranın havası için suyu için gelmiş insanlar, arıcılık yapanlar var, tıbbi aromatik bitkilerle uğraşanlar var, Kuzu Göbeği ve Dastar Festivali’miz var. Böyle bir tesisin yapılması bütün bunlara zarar verecek.”
İlk bilirkişi raporunda da bu zararları öğrendiklerini ve Mahkeme’nin bu yüzden yeniden bilirkişi heyeti seçtiğinin altını çizen Kavcar, şu ifadeleri kullandı:
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
“Bu konuda bütün Fethiye’nin de aydınlatılmasını istiyoruz çünkü bu Krom Eleme Tesisi, yeraltı sularının Fethiye’ye akacağı noktaya yapılacak. Böyle bir tesisin yapılması, bütün yeraltı suyuna zarar verebilir.”
“BU TESİS YAPILDIKTAN SONRA BURADA ÇEŞMELERDEN SU İÇEBİLİR MİYİZ EMİN DEĞİLİM”
Türkiye’nin artık su fakiri bir ülke olduğunu vurgulayan Kavcar, “Fethiye’den, Üzümlü’ye çıkarken 12’den fazla çeşme var. Orada herkes gönül rahatlığıyla suyunu doldurup içiyor ama eğer bu tesis oraya yapılırsa böyle bir şey olabilir mi hiç emin değilim” dedi.
Kuşkuları olduğunu dile getiren Kavcar, “Bu yüzden bütün Fethiye halkının bilinçlenmesi amacıyla bu şekilde çalışmalar yapıyoruz” ifadelerini kullandı.
Afişleme çalışması sırasında bölgede yaşayan yurttaşlar, Yeşilüzümlü’de neden projeyi istemediklerini Gündem Fethiye’ye anlattı.
Yurttaşlar, Yeşilüzümlü’nün turistik bir köy olduğuna vurgu yaptı. İnsanların bölgeye doğa ile baş başa kalmak için geldiğini belirten yurttaşlar; tesisin Yeşilüzümlü’nün havasına, suyuna, bitki örtüsüne, bölgede yaşayan canlılara zarar vereceğini düşündükleri için projeye karşı çıktıklarını söyledi.
NE OLMUŞTU?
Eti Elektrometalurji A.Ş tarafından yapılmak istenen proje için 4 Mart 2022 ÇED süreci başlatılmıştı. Bu kapsamda hazırlanan proje tanıtım dosyasını Muğla Valiliği uygun bularak projeye 3 Ağustos 2022 tarihinde ÇED gerekli değildir kararı vermişti.
Fethiye Ekolojik Yaşam Derneği (FETDER), Dağ Taş Aş Bizim Platformu ve Yeşilüzümlü’de yaşayan yurttaşlar, eksik olarak hazırlandığını savundukları proje tanıtım dosyası üzerinden verilen ÇED gerekli değildir kararına karşı Muğla Valiliği’ne dava açmış, dava kapsamında 20 Ekim 2022’de bölgede bilirkişi keşfi yapılması karar verilmişti.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
Bu süreçte Gündem Fethiye, Yeşilüzümlü halkı ile neden projeye karşı olduklarını konuşmuş ve bir röportaj serisi hazırlamıştı.
Röportajların tamamına ulaşmak için buraya tıklayın.
13 Haziran 2023 tarihinde bilirkişi incelemesi yapılmış, bilirkişilerin raporu ise 12 Eylül 2023 tarihinde mahkemeye sunulmuştu. Raporun ardından 15 Ocak 2024 tarihinde davanın duruşması Muğla 2. İdare Mahkemesi’nde görülmüştü.
İlk bilirkişi raporunun mahkemeye sunulmasının ardından mahkeme, 18 Ocak 2024 tarihli kararında projenin maden mühendisliği ve çevre mühendisliği açısından yeniden değerlendirmesini ve ek rapor hazırlanmasını istemişti.
Bu raporda, maden mühendisliği bilirkişisi bölgede krom tesisine karşı olumlu görüş verirken orman mühendisliği bilirkişisi ise olumsuz görüş vermişti. Raporu inceleyen mahkeme, 7 Mart 2024 tarihinde verdiği kararda maden mühendisi bilirkişisinin raporunu yetersiz bularak yeniden rapor düzenlemesini istemişti.
Fakat Mahkeme, 14 Mayıs 2024’te, davayı Danıştay’a temyiz yolu açık olmak üzere reddetmişti.
Danıştay, bilirkişi raporundaki tutarsızlıklar ve tarafların itirazlarının yeterince karşılanmaması gerekçesiyle idare mahkemesinin ret kararını oy çokluğuyla bozmuştu.
Konuya ilişkin Dağ Taş Aş Bizim Platformu, 1 Haziran 2024 tarihinde Dünya Çevre Haftası’nda Yeşilüzümlü’de bir araya gelmiş ve hem bir şenlik düzenlemiş hem de “Haklıydık, kazandık” başlıklı bir açıklama yapmıştı.
Dağ Taş Aş Bizim Platformu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yeniden başlayan dava sürecinde Krom Tesisi’ne ilişkin yeniden keşif ve bilirkişi incelemesinin 15 Mayıs 2025 Perşembe günü yapılacağını duyurmuştu.
Diğer yandan, Dağ Taş Aş Bizim Platformu, 11 Haziran 2024’te change.org üzerinden “Yeşilüzümlü halkı Krom Eleme Tesisi istemiyor! Fethiye’nin suyu ve Muğla arısı tehlikede!” başlıklı bir imza kampanyası başlatmıştı ve 10 Mayıs 2025 itibarıyla en az 11 bin yurttaş kampanyaya imza atmıştı.
İmza kampanyasına ulaşmak için buraya tıklayın.
FETHİYE KROM TESİSİ PROJE TANITIM DOSYASINDA ÇEVRE ETKİLERİ HAKKINDA NELER SÖYLENİYOR?
Proje tanıtım dosyasına göre, ÇED sahasının tamamı devletin hüküm ve tasarrufu altında olan ve orman sayılan alanlardan oluşuyor. Bölgede ise kızılçam ormanları hakim.
Dosyaya göre, proje alanında ya da çevresinde projeden etkilenebilecek mevcut arazi kullanımları (konut, bahçe, diğer özel mülkiyet, sanayi, ticari tesis, rekreasyon alanı, halka açık alan, tarım, ormancılık, turizm, madencilik ya da malzeme ocağı gibi) yok.
EN AZ 10 BİN AĞAÇ KESİLECEK
Dosyada projenin yapılması planlan yerin de yeşil alan kaybının çok olacağı bir yerde olmadığı iddia ediliyor fakat aynı raporun bir başka bölümünde ÇED alanında en az 10 bin ağacın kesileceği dile getiriliyor.
Diğer yandan, proje alanında ya da çevresinde projeden etkilenebilecek yüksek peyzaj ya da görsel değere sahip yerler veya özelliklerin olmadığı dile getiriliyor.
PROJE TANITIM DOSYASINDA ‘ARI’NIN ADI YOK
Proje tanıtım dosyasına göre, “Proje alanında yada çevresinde, projeden etkilenebilecek önemli ya da ekolojik açıdan hassas bölgeler (sulak alanlar, su kaynakları, kıyı bölgeleri, dağlar, ormanlar ya da ormanlık araziler gibi) yok.”
Konuya dair Gündem Fethiye’ye konuşan ve Yeşilüzümlü’de yaşayan Mimar Zeynep Ebru Aksoy ise bölge halkının arıcılıkla geçimi sağladığını söylemişti. Ayrıca bu bölgedeki arıların Muğla gen arısı olduğuna dikkat çekmişti.
Dosyada arıcılık ya da bölgedeki arı ırkına ilişkin ise herhangi bir ifade yer almıyor.
Proje tanırım dosyasının tamamını okumak için buraya tıklayın.
FETHİYE’NİN SEKİZDE BİRİ BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ ALANDA MADEN İŞLETME RUHSATI 30 YILLIĞINA ŞİRKETE VERİLMEK İSTENİYOR
Proje Tanıtım Dosyası’nda Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 15 Mayıs 2017 tarihinde verilen işletme ruhsatının süresinin 15 Mayıs 2047, yani 30 yıl olduğu belirtiliyor. Ruhsat sahası içindeki ÇED alnının büyüklüğü ise 9,85 hektar.
Fethiye’nin yüzölçümü 875 kilometrekare, yani 87 bin 500 hektar. Şirkete verilen maden ruhsatı bölgesinin büyüklüğü ise 11 bin 239 hektar. Bu büyüklük Fethiye’nin yaklaşık olarak sekizde birine denk geliyor.
25 HEKTAR SINIRI NE ANLAMA GELİYOR?
Büyük ruhsat sahaları içindeki 25 hektarı geçmeden planlanan maden projeleri ise ÇED raporu hazırlamaktan kaçmanın bir yöntemi olarak eleştiriliyor.
ÇED Yönetmeliği’ne göre, “ÇED Raporu” hazırlanması gereken projeler ile “Proje Tanıtım Dosyası” hazırlanması gereken projeler ayrılıyor. Buna göre, ÇED Yönetmeliği’nin Ek-1 listesinde yer alan projelerin ÇED Raporu hazırlaması zorunluyken EK-2 listesinde yer alan projeler yalnızca Proje Tanıtım Dosyası hazırlar ve valilikler tarafından “ÇED gerekli değildir” kararı verilebilir.
Yönetmeliğe göre bir maden projesinin alanı 25 hektardan fazla olduğunda, bu projeye ÇED gerekli değildir kararı verilemez ve ÇED süreci işletilir. Madde, şirketlerin ÇED süreçlerine tabi olmamak için geniş ruhsat sahalarında 25 hektarın altında birden fazla proje tasarlayabilmeye imkan tanıması nedeniyle eleştiriliyor.
Ekoloji Kolektifi Derneği’nin hazırladığı ve bu ÇED süreçlerin daha anlaşılır hale getirmeyi amaçlayan Yurttaşlar İçin ÇED Süreci Takip Rehberi’ne ulaşmak için buraya tıklayın.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
