Muğla’nın Köyceğiz ilçesindeki Sandras Dağı eteklerinde ve Kartal Gölü Tabiatı Koruma Alanı’nda, Eti Krom A.Ş. tarafından yapılması planlanan “Krom Ocağı Yeraltı İşletmeciliği ve Cevher Hazırlama” projesinin Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci ikinci defa iptal oldu.
Muğla’nın Köyceğiz ilçesi Yayla Mahallesi’nde, Sandras Dağı eteklerinde Eti Krom A.Ş. tarafından yapılmak istenen Krom Ocağı Yeraltı İşletmeciliği ve Cevher Hazırlama projesinin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci 5 Ocak 2026 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından iptal edildi.
Projenin iptaline dair ÇED portalındaki belgeler arsında yer alan 2 Aralık 2024 tarihli belgede, Bakanlık’ın şirketten projenin ÇED raporunu sunması gerektiğine dair yazı bulunuyor. Şirketin ise ÇED raporunu sisteme yüklemediği, proje sahibinin veya yetkili temsilcinin süreci sonlandırma talebinde bulunduğu görülüyor.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
Yine aynı bölümde yer alan 5 Ocak 2026 tarihli iptal yazısında şu ifadeler yer alıyor:
“Krom Ocağı Yeraltı İşletmeciliği ve Cevher Hazırlama projesine ait ÇED başvuru dosyasının iptal talebi Bakanlığı’mıza iletilmiştir. Bilindiği üzere 29/07/2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğinin 5. Maddesinde ‘(2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar (ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir) tesis edilmeden önce; b) Proje sahibi veya yetkili temsilcisinin talep etmesi halinde ÇED süreci, aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasından ilan edilir.’ Hükmü yer almaktadır.
Bu kapsamda Muğla İli Köyceğiz İlçesi Yayla Mahallesi 142 Ada 1 No’lu Orman Parselinde Eti Krom A.Ş. tarafından yapılması planlanan RN:200807209 Numaralı Krom Ocağı Yeraltı İşletmeciliği ve Cevher Hazırlama projesi ile ilgili olarak sürdürülen ÇED süreci sonlandırılmıştır.”
PROJENİN ÇED SÜREÇLERİNDE NELER YAŞANDI?
Projenin ÇED süreci ilk defa 2022 yılında başlamış ve bu süreçte proje daha önce de bir defa iptal edilmişti.
Proje için Eti Krom ilk olarak, 3 Ocak 2022 tarihinde, ruhsat numarası 200807209 olan alanda krom ocağı yeraltı işletmeciliği için başvuru yaptı. Şirket ÇED sürecini aynı tarihte Menteşe’de de başlatmıştı.
Bu ilk başvuru, ÇED Yönetmeliği’nde 25 hektar altı maden projelerinde geçerli olan ve ÇED raporuna göre görece daha az karmaşık bir sürecin yürütüldüğü proje türü olan “EK 2” olarak başvuru yapıldı.
Fakat bu dönemde 20 Nisan 2022 tarihinde, Muğla Valiliği proje için “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir” kararı verdi.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
25 HEKTAR SINIRI NE ANLAMA GELİYOR?
EK 2’ye tabi görece daha küçük çaplı projelerde, şirketler kapsamlı ÇED raporları yerine proje tantım dosyaları hazırlar ve valilikler tarafından verilen “ÇED gerekli değildir” kararı ile faaliyetlerine başlayabilir. EK 1’e tabi projelerde ise ÇED süreci balşadıktan itibaren Halkın Katılımı Toplantısı, İnceleme Değerlendirme Kurulu (İDK) toplantısı, nihai karar gibi aşamalar yürütülür ve projeler için kapsamlı ÇED raporu hazırlanır.
Büyük ruhsat sahaları içindeki 25 hektarı geçmeden planlanan maden projeleri ise ÇED raporu hazırlamaktan kaçmanın bir yöntemi olarak eleştiriliyor.
ÇED Yönetmeliği’ne göre bir maden projesinin alanı 25 hektardan fazla olduğunda, bu projeye ÇED gerekli değildir kararı verilemez ve ÇED süreci işletilir. Madde, şirketlerin ÇED süreçlerine tabi olmamak için geniş ruhsat sahalarında 25 hektarın altında birden fazla proje tasarlayabilmeye imkan tanıması nedeniyle eleştiriliyor.
Muğla Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü, 15 Nisan 2022 tarihli yazısında ÇED gereklidir kararının nedeni olarak şunları gösterdi:
- “Kartal Gölü Tabiatı Koruma Alanı, en yaşlı Karaçam ormanına sahip olması, aralarında anıt ağaç niteliği gösteren yaşlı ve boylu fertlerin bulunmasıyla (yaş ortalaması 250 -700 civarında) nadir orman ekosistemi özelliği göstermektedir. Bahse konu faaliyetin Kartal Gölü Tabiatı Koruma Alanı’na yakın olması proje alanı ve etki alanı üzerinde kapsamlı bir arazi çalışmasının yapılması gerektiği,
- Madencilik faaliyetinden kaynaklanacak ekolojik değişimlerin neler olabileceğinin detaylı incelenmesi,
- Proje alanının yangına hassasiyet durumu yüksek derece olması,
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 48 Muğla Avlaklar Haritasına göre proje alanı ‘Namnam Devlet Avlağı’ içerisinde bulunması nedeniyle söz konusu projenin kapsamlı değerlendirmesi için ‘ÇED Gereklidir Kararı’ verilmiştir.”
Böylece Eti Krom, proje türü EK 1 olarak yeniden başvuru yaptı ve 31 Ağustos 2022 tarihinde ÇED süreci yeniden başladı.
ÇED sürecinde, Menteşe ve Köyceğiz’deki projeler için 29 Eylül 2022 olarak, aynı gün içinde iki Halkın Katılımı Toplantısı tarihi belirlendi. Gündem Fethiye’nin de izlediği HKT’lerin saatlerinin birbirine yakın olması toplantıyı yurttaşlar açısından izlemeyi zorlaştıran etkenlerden biri olmuştu. Yurttaşlar Köyceğiz’de saat 11:00’de planlanan HKT’den çıkıp saat 15:30’da Denizli sınırına yakın Karacaören Köyü’ndeki bir diğer toplantıya yetişmek zorunda kalmıştı.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
Menteşe’deki HKT gerçekleşirken Köyceğiz’deki HKT, ÇED başvuru dosyasını hazırlayan şirket olan ve toplantıyı organize etmesi gereken Nazka Çevre Mühendisliği’nin gerekli ortamı oluşturmaması üzerine, yurttaşların itirazı sonucunda iptal edildi.
14 Haziran 2022 tarihinde ise Köyceğiz’deki projenin ÇED süreci iptal edildi. İptal edilmesinin gerekçesi Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün proje ile ilgili verdiği görüşe dayandırılırdı.
Milli Parklar Genel Müdürlüğü proje ruhsat alanı içinde Kartal Gölü Tabiatı Koruma Alanı’nın olduğunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre de bu alanlar içinde ekolojik denge ile ekosistemin bozulamayacağını, yaban hayatın tahrip edilemeyeceğini dile getirdi. Kararda ayrıca “Bu sahaların özelliklerinin kaybolmasına veya değiştirilmesine sebep olan veya olabilecek her türlü müdahaleler ile toprak, su ve hava kirlenmesi ve benzeri çevre sorunları yaratacak iş ve işlemler yapılamaz” maddesi hatırlatıldı.
ÜÇÜNCÜ BAŞVURU
Bunun üzerine Eti Krom üçüncü defa, EK 1 proje türünde yeniden 13 Ağustos 2024’te ÇED başvurusu yaptı ve ÇED süreci Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 6 Eylül 2024’te başlatıldı. Hemen ardından, Halkın Katılımı Toplantısı tarihi 17 Ekim 2024 olarak belirlendi.
Eti Krom, bu defa ÇED başvuru dosyasının hazırlanması sürecinde Nazka Çevre Mühendisliği yerine Ekonorm Çevre İş Sağlığı ve Güvenliği Ölçüm Hizmet, Mühendislik, Taahhüt, Sanayi, Ticaret Limited Şirketi ile çalışmaya başladı.
Fakat hazırlanan ÇED başvuru dosyası eksikleri yeniden eleştirilere konu oldu. Yurttaşlar, hazırlanan dosyadaki eksiklere dair eleştirilerini 17 Ekim 2024 tarihinde gerçekleşen Halkın Katılımı Toplantısında da dile getirdi. Ayrıca yurttaşlar; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü görevlilerinin dosyadaki eksikleri tespit edip tamamlanmasını sağlanmadan HKT gerçekleştirmesine de tepki gösterdi.
HKT’ye projeye karşı çıkan çok sayıda yurttaşın yanı sıra Köyceğiz Belediye Başkanı Ali Erdoğan da katıldı. Arıca, ÇED başvuru dosyasında yer verilmeyen fakat Krom Ocağı Yeraltı İşletmeciliği ve Cevher Hazırlama projesinden doğrudan etkilenecek olan Denizli iline bağlı Beyağaç Belediyesi temsilcileri de toplantıda yer aldı.
BAŞVURU DOSYALARINDAKİ EKSİKLER NELERDİ?
Proje için hem ilk hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası hem de ardından hazırlanan ÇED başvuru dosyalarının ikisi de yurttaşlar tarafından eleştirildi. Özellikle, proje tanıtım dosyasındaki eksiklerin, ÇED gereklidir kararı verilmesinin ardından hazırlanan ve ÇED başvuru dosyasında tamamlanmış olması başta gelen eleştirilerden biriydi.
Yurttaşların HKT’de dile getirdikleri “özensizliklerden” biri “kopyala yapıştır” yöntemle hazırlanan dosyada, projeyle ilgisi olmayan bölümlerin yer almasıydı. Örneğin son hazırlanan ÇED başvuru dosyasındaki acil durum planları bölümde, Erzincan ilinde yer alan Kartaltepe Madencilik şirketine dair bilgiler yer aldı.
ÇED başvuru dosyasında su kaynaklarına dair yer alan şu ifade de eleştilere konu oldu: “Proje alanında su kaynağı, çeşme, kaptaj ve su noktası vb bulunmamaktadır, dolayısıyla bahse konu proje faaliyetinin bu yapılarda herhangi bir olumsuz etkisinin olması beklenmemektedir.” Yurttaşlar HKT’de de bu bilginin gerçeği yansıtmadığına vurgu yaptı.
Bir diğer eksiklik projenin etki alanlarının yalnızca Muğla ili ile sınırlı kalması oldu. Örneğin Sandras Dağı’nın diğer yanındaki Denizli ilinde yer alan Beyağaç ilçesine ÇED başvuru dosyasında yer verilmedi.
Proje ÇED sürecine ilk başvuruda hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasında, ruhsat alanı 491,31 hektar, ÇED alnı ise 23,73 hektar olarak belirlenmişti. Muğla Valiliği’nin proje alanı 25 hektardan az olmasına rağmen ÇED gereklidir kararı vermesinin ardından ise ruhsat alanı aynı kaldı fakat çed alanı 61,56 hektara çıkarıldı. Fakat ruhsat alanı hala Kartal Gölü Tabiatı Koruma Alanı içinde kalıyordu. Üçüncü başvuruda ise ruhsat alanı 217,33 hektar (2 milyon 173 bin 300 metrekare), ÇED alnı ise 23,95 hektar (239 bin 500 metrekare) olarak belirlendi.
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
