Muğla Barosu Engelli Hakları Komisyonu, 10-16 Mayıs Engelliler Haftası dolayısıyla sosyal medya üzerinden açıklama yayımladı. Açıklamada, şunlara dikkat çekildi:
“Engelli bireylerin yalnızca fiziksel yaşam alanlarında değil; dijitalleşen dünyada, ekonomik kriz koşullarında ve giderek karmaşıklaşan kamusal sistemler içerisinde çok yönlü hak ihlalleri ile karşı karşıya bırakıldığını bir kez daha kamuoyunun dikkatine sunmayı görev kabul etmekteyiz.”
Engellilerin yaşadığı sorunların yalnızca kaldırımlar, rampalar veya erişilemeyen binalardan ibaret olmadığının altının çizildiği açıklamada, şunlara vurgu yapıldı:
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
“Dijitalleşen kamu hizmetleri, yapay zeka destekli sistemler, yalnızca mobil uygulamalar üzerinden yürütülen işlemler, erişilebilir olmayan e- Devlet uygulamaları, sağlık sistemleri, bankacılık işlemleri ve elektronik yargı süreçleri; engelli bireyler bakımından görünmez engeller yaratmaktadır.
Bunun yanında son yıllarda derinleşen ekonomik koşullar; engelli bireylerin bakım hizmetlerine, rehabilitasyon süreçlerine, yardımcı teknolojilere, eğitim imkanlarına ve bağımsız yaşam desteklerine erişimini ciddi şekilde zorlaştırmaktadır.”
Açıklamanın devamında, şu ifadelere yer verildi:
“Tekerlekli sandalye, protez, işitme cihazı, ekran okuyucu yazılım ve benzeri destek ekipmanlarının maliyetlerinin artması; sosyal devlet ilkesinin uygulamadaki yetersizliklerini daha görünür hale getirmektedir.
Özellikle deprem sonrası süreçlerde ve afet yönetiminde engelli bireylerin ihtiyaçlarının yeterince gözetilmemesi, tahliye, barınma, sağlık ve bilgiye erişim alanlarında ciddi mağduriyetler yaratmıştır. Afet planlarının erişilebilirlik perspektifiyle hazırlanmaması, engelli bireylerin kriz anlarında daha kırılgan hale gelmesine neden olmaktadır.”
“ENGELLİ HAKLARI YALNIZCA SOSYAL YARDIM PERSPEKTİFİYLE DEĞERLENDİRİLEMEZ”
Eğitim ve istihdam alanında da yapısal sorunların devam ettiğinin belirtildiği açıklamada, şunlar aktarıldı:
“Kapsayıcı eğitim politikalarının uygulamada yetersiz kalması, erişilebilir olmayan okul ve üniversite sistemleri, uzaktan eğitim platformlarındaki erişim eksiklikleri ve engelli bireylerin nitelikli istihdama katılımındaki düşüklük toplumsal eşitsizliği derinleştirmektedir.
Kamu ve özel sektörde engelli kotasının yalnızca şekli olarak uygulanması, engelli bireylerin çoğu zaman üretim süreçlerinin dışında bırakılmasına yol açmaktadır. Muğla Barosu Engelli Hakları Komisyonu olarak özellikle dikkat çekmek isteriz ki; engelli hakları yalnızca sosyal yardım perspektifiyle değerlendirilemez.”
Engellilerin karşı karşıya kaldığı sorunların; doğrudan insan hakları, eşitlik ve ayrımcılık yasağı kapsamında ele alınması gereken hukuki meseleler olduğunun altının çizildiği açıklamada, şunlara dikkat çekildi:
“Adalete erişim ise halen en temel sorun alanlarından biri olmaya devam etmektedir. UYAP sistemleri, mahkeme süreçleri, çevrimiçi başvurular ve dijital hukuki mekanizmaların önemli bir kısmı engelli bireyler açısından tam erişilebilir değildir.
Duruşmalarda işaret dili desteğinin sınırlı olması, alternatif iletişim yöntemlerinin etkin kullanılmaması ve erişilebilir hukuki bilgilendirme mekanizmalarının eksikliği; hak arama özgürlüğünü fiilen sınırlandırmaktadır.”
“TEKNOLOJİK DÖNÜŞÜM SÜREÇLERİNİN İNSAN HAKLARI TEMELLİ VE ERİŞİLEBİLİRLİK ODAKLI YÜRÜTÜLMESİ ZORUNLUDUR”
Yapay zeka teknolojilerinin kamu ve özel sektörde yaygınlaşmasıyla birlikte algoritmik ayrımcılık riskinin, engelliler açısından yeni bir hak ihlali alanı yarattığının belirtildiği açıklamada, şu ifadeler kullanıldı:
“Engelli bireylerin ihtiyaçlarını dikkate almadan geliştirilen dijital sistemler, görünürde tarafsız olsa dahi ayrımcı sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle teknolojik dönüşüm süreçlerinin insan hakları temelli ve erişilebilirlik odaklı yürütülmesi zorunludur.”
Açıklamanın devamında, şunların altı çizildi:
“Engelli bireylerin fiziksel ve dijital tüm alanlarda eşit yurttaşlar olarak var olabilmeleri; erişilebilirlik ilkesinin yalnızca kâğıt üzerinde değil, uygulamada da etkin şekilde sağlanması; afet, eğitim, sağlık, istihdam ve adalet sistemlerinin engelli hakları perspektifiyle yeniden değerlendirilmesi; dijitalleşen kamu hizmetleri ve yapay zekâ sistemlerinde erişilebilirlik ve ayrımcılık denetimlerinin etkin biçimde uygulanması; engelli bireylerin karar alma mekanizmalarına doğrudan katılımının sağlanması için mücadelemizi kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiririz.
Adaletin gerçekten var olabilmesi, ancak herkes için erişilebilir olmasıyla mümkündür. Engelli bireylerin yalnızca belirli günlerde hatırlanmadığı; eşit, erişilebilir ve onurlu bir yaşamın her gün güvence altına alındığı bir hukuk düzeni için çalışmaya devam edeceğiz.”
Sen de Gündem Fethiye'ye abone ol, gerçeğin yanında ol!
